اُرد ناشتا

صبح که بیدار شد، نامه‌ای روی میز بود با مهر اداره‌ای که هرگز نامش را نشنیده بود. در نامه نوشته بودند برای توضیح غیبتِ فردا احضار شده است؛ مشکلی جز این وجود نداشت که فردا هنوز نیامده بود. به اداره رفت، وارد اتاقی شد که در آن یازده نفر پشت میز نشسته بودند و هر یازده نفر مشغول پر کردن فرم‌هایی درباره‌ی علت حضور او بودند. …

من اما سال‌هاست همین نمایش را با ادبیات اجرا می‌کنم. جلوی کتاب می‌نشینم و وانمود می‌کنم سیرم. صفحه را ورق می‌زنم و وانمود می‌کنم خورده‌ام. شخصیت‌ها را می‌بلعم، جهان‌ها را می‌بلعم، قرن‌ها را می‌بلعم؛ اما وقتی کتاب بسته می‌شود، می‌ماند یک میز، یک بشقاب خالی، یک چنگال سرد، و شکمی که هیچ‌کدام از این همه شاهکار ادبی نتوانست…

و دوباره بشقاب را جلو می‌کشم. چنگال در دست راست، کارد در دست چپ. نخست با همان نزاکتِ مضحکِ مهمانان جمال‌زاده، به غذا نگاه می‌کنم؛ انگار که قرار است بگویم: «آخر آقایان، عنایت فرمایید که حیف نیست از چنین مرغ دریاییِ نازنین که شخصِ شخیص جنابِ تریپلف شخصا آن را شکار کرده و درونش را مزین به آلوی سرخ‌شده در کره‌ی فرنگی فرمود…

حتی ممکن است یک شب مرغ دریاییِ تریپلف را از میان نمایشنامه بیرون بکشم و به آشپزخانه‌ی مادربزرگم ببرم. او نه چخوف را می‌شناسد، نه تریپلف را، نه می‌داند این پرنده در روسیه چه معنای غمناکی دارد؛ پرنده را می‌گیرد، پرهای سفیدش را کنار می‌زند و با همان آرامش قدیمیِ زنان گیلانی، می‌گوید: «فسنجونش می‌کنیم.» مرغ دریاییِ سردِ چخ…

[از مرغ دریایی تریپلف تا کباب غازِ جمالزاده!] سال‌ها با کتاب زیسته‌ام؛ با آن زندگیِ کاغذیِ باشکوه و بی‌رحمی که آدم را از هزاران شهر عبور می‌دهد و به روسیه‌ی برفیِ چخوف می‌برد، در ایوان‌های سردِ کنار دریاچه می‌نشاند، بوی چوب نم‌خورده و دود چراغ را به مشامش می‌رساند، صدای سم اسب را از پشت پنجره‌های یخ‌زده به گوشش می‌آورد…